‘Erfelijke aanleg blijkt niet alles te voorspellen’

Hoogleraar Dorret Boomsma verzamelt twee- en meerlingen, al een kwart eeuw lang. Hun gegevens gebruikt ze voor belangwekkend genetisch onderzoek naar de verschillen tussen mensen. ‘Naarmate je ouder wordt, hangt je IQ steeds minder af van je opvoeding en steeds meer van je erfelijke aanleg.’

In Psychologie Magazine, maart 2012.

Toen ze vijfentwintig jaar geleden het Nederlands Tweelingen Register opzette, kon biologisch psycholoog Dorret Boomsma (54) niet bevroeden dat het zou uitgroeien tot een van de belangrijkste internationale gegevensbanken voor genetisch onderzoek. Inmiddels staan er vijftigduizend Nederlandse twee-, drie-, vierlingen en hun gezinsleden ingeschreven. Elke paar jaar vullen ze – of, als zijzelf nog te jong zijn, hun ouders en leerkrachten – vragenlijsten in over hun gezondheid en gedrag. Van hen is heel wat bekend: wanneer ze begonnen te kruipen, hoeveel ze sporten, hun prestaties op school, hun groei en gezondheid, het soort werk dat ze doen. Een aantal volwassenen heeft ook bloed afgestaan, onder andere voor dna-onderzoek, en sommigen doen mee aan specifieke projecten, bijvoorbeeld om via uitgebreidere metingen het ontstaan van diabetes te onderzoeken. Door al dat onderzoek bij tweelingen hoopt Boomsma, die inmiddels hoogleraar aan de vu is, te begrijpen waardoor verschillen tussen mensen ontstaan: door de genen of door de omgeving.

Waarom zijn tweelingen zo boeiend voor genetisch onderzoek?
‘Vanwege het feit dat er eeneiige en twee-eiige tweelingen bestaan. Tweelingen hebben natuurlijk dezelfde leeftijd, ondergaan dezelfde invloeden in de baarmoeder en krijgen dezelfde opvoeding; maar eeneiige tweelingen hebben precies hetzelfde dna, terwijl twee-eiige tweelingen net als gewone broers en zussen de helft van hun genen met elkaar gemeen hebben. Van de punten waarin eeneiige tweelingen onderling meer op elkaar lijken dan twee-eiige tweelingen weten we: dat is de invloed van hun erfelijke aanleg. Dat geldt voor zowel uiterlijk als gedrag.’

Lees het volledige artikel in Psychologie Magazine van maart 2012.